Posts Tagged ‘Euskaraz’

h1

BIRIBILKETA, luma beltza : sorkuntza berria

2011/03/02

Koldo Amestoy kondalariaren bakarlari sorkuntza
Dantza moldaketa laguntzailea : Pascale Laskano koregrafoa
Publiko nagusiari zuzendua
Estreinaldia :  ITSASU (Lapurdi) – martxoaren 12an, 18:30 – Sanoki gelan

Koldo Amestoyek, ikuskizun hau moldatzeko, 2011ko otsailaren 21etik 27ra eta martxoaren 7tik 12ra, Artzamendi herri-elkargoak kudeatzen duen Luhusoko “Harri Xuri” ikuskizun fabrikak  antolatu artista-egonaldi hauetan lan egin ahal izan zuen.

Zenbait  herrietako kulturetan praktikatzen diren espiral erako dantzen sinboloan oinarriturik (karakoiltze, soka dantza, danza prima, granitula, danza del caracol, danse du labyrinthe,…),  biribilketa dantzaren izpirituari egokitutako ikuskizuna da.
Mami arina daukatelako lehen irudia ematen badigute ere, ipuin hauek lagundu gaitzakete gogoko korapiloak desegiten, bizitzako bideetan zehar gidatzen, lagun hurkoarekin moldatzen,…

BIRIBILKETA, luma beltza
Erbi gorri deabruak ala  Mateo txistu apezak, zeinek bestea ehiztatzen ote ?
Langilearen mehatxua nolako, epailearen erabakia halako,
Begia noruntz luzatu, ahoa harantz ideki, eta sabelak, begi eta ahoak irentsi,
Denbora galduaren bila zoan fraileak, zerbait irabazi al zuen ?…
Eta beste hainbat enigma kateaturik,
asmatutako kontakizun,  Euskal Herriko eta nonbaiteko ipuin eta kondaira,
lelo eta errepika, dantza urrats batzuekin eramanik…
Luma beltza, andere bat edo beste,
gizonezko beste hainbeste… bakoitzak bere sekretu eta misterioa bilatzen,
espiraletan eramanik, guztiak biribilketa eta soka-dantzan doaz,
labirinto batean bezala, irteera bilatzen…

“Aspalditik, gogo txokoan itzuli-mitzulikan ari zaizkidan ipuin, kontakizun eta ixtorio haueri ere bidaia bat eskaini nahian, aukera baliatuz, nire kontaketa lanean urrats berri bat aurrera egin nahi izan dut…” Koldo Amestoy

Partaideak : Euskal Kultur Erakundea –  Luhusoko “Harri Xuri” SIVOM Artzamendi – Kanboko  hiria eta “Arnaga” Edmond Rostand etxea

h1

Jentilak eta Ikazkina

2010/07/19

Argazki : Panpi Olaizola

Koldo Amestoyek, Eguberri garai honerako sortu digu ikuskizun berri bat, “Jentilak eta ikazkina” deitutakoa.
Saga gisako bat da, Jentilen bizitza gure herrian eta herritarrekin zituzten istorioak kondatuz, aldi berean, izaki erraldoi horietan azkena izan zen Jentil-ikazkina agertzen diguna. Hau da, Olentzero ikazkina bera…

Olentzeroren ixtorio bat, euskal mitologiako kondaira eta beste hainbat ipuin, kontakizun eta kronika herrikoietan oinarriturik.
8 urte (baitezpadako baldintza) baino goragoko publiko zabalari zuzendutako ikuskizuna, euskaraz eta familia giroan entzutekoa eta gozatzekoa…
Fitxa ikusi

BIARRITZen, abenduaren 08an, Mediatekako auditoriumean, arratsaldeko 16:00tan / Biarritzeko Mediateka antolatzaile
– MUSKIZen (Bizkaian), abenduaren 14an, Meategi plazako Gaztegunean, goizez 10:30tan eta arratsaldez 17:00tan / Muskizko Udal Euskaltegia antolatzaile
– BAIONAn, abenduaren 19an, Euskal Museoko Txokoan, goizeko 11:30tan / Hiruki elkartea antolatzaile & EKE/ICB partaide
– EZPELETAn, abenduaren 22an, Parropia gelako aretoan, arratsaldeko 16:30tan, Ezpeletako Herriko Etxea eta Turismo Bulegoa antolatzaile
– GASTEIZen, abenduaren 29an, GEU-Gasteiz aretoan, iluntzeko 19:30tan, GEU Mintzalaguna antolatzaile

Forêt Photo Glbert Glère

Une histoire d’OLENTZERO le vieux charbonnier…
Les gens du village considèrent que les Jentilak qui se sont établis à Ibarxola sont des êtres bienfaisants. Certes, ce sont des géants velus et de force herculéenne, mais ils ne sont pas méchants. Et comme ils sont du monde des ténèbres, c’est la nuit qu’ils travaillent et font la fête. Un hiver, alors qu’ils dansent devant leur grotte, des Jentilak voient apparaître dans la voûte étoilée un étrange nuage lumineux…
Et le Jentila-charbonnier est là, témoin de l’événement…
Spectacle en euskara pour le tout-public familial à partir de 8 ans

h1

Regards croisés sur le patrimoine

2010/03/01

Photo Dany Laborde

Dans ces articles voici deux des textes écrits par Koldo Amestoy pour accompagner six photographies choisies parmi des clichés sélectionnés pour l’exposition “Regards croisés sur le patrimoine” organisée par la ville de Bayonne – lien. Photos et textes donnent lieu à une exposition jusqu’au 28 mars devant le théâtre de Bayonne, place de la Liberté.

“Sitôt le seuil franchi, la porte du château s’est refermée derrière elle. Et la dame en noir longe le mur d’enceinte. Elle ne l’a pas entendue s’approcher. Elle ne l’a pas vue s’avançant vers elle, babines retroussées, crocs ruisselants de salive, yeux plissés, poils hérissés, oreilles dressées… Elle frissonne soudain, mais il est trop tard. Elle continue à descendre la rue, lentement avalée par la nuit féline.”

“Ataria pasa bezain laster, jauregiko atea hetsi zaio bere gibelean. Eta beltzez jantzitako anderea harresi ondotik abiatu da. Ez du entzun hurbiltzen. Ez du ikusi hurrantzen ari zaiola, ezpainak bildurik, letaginak blai, begiak zimurtuak, ileak xut xuta, beharriak tente… Ikaratzen da bat-batean, baina berantegi da. Beti karrikari behera doa, poliki poliki katu-antzeko gauak iresten ari duelarik.”

h1

Ondareari begirada gurutzatuak

2010/03/01

Argazkia / photo : Fabrice Maigniez

Artikulu hauetan hona hemen, Baionako herriko etxeak “Ondareari begirada gurutzatuak” erakusketarako baztertu zituen argazkietarik sei hautatu ditu. Eta Koldo Amestoy-ek hauek “laguntzeko” idatzi dituen sei testuetarik bi agertzen dizkigu hemen. Argazki eta idazkiak, Baionako antzoki aitzinean, Askatasuna plazan erakutsiak dira. Esteka

Ezustean agertu zaigu hemen. Zerutik jautsia omen. Eta pista gainean finkatzea uste zuelarik, mekanika hegalari hau errekako urazalean lurreratu da. Horrela aurkitu dugu, argiak oro pizturik distiratsu. Eta egun guzitik ez da mugitu.
Biharamunean, hurbildu gatzaizkio. Batzu hegal gainera upatu. Hor, bi lagun urraska ausartu dira. Gero, mutil gazte bat bere skateboard-ean beste ibaiertzera buruz abiatu da.

Elle a débarqué chez nous par hasard. On dit qu’elle est arrivée par les airs. Et croyant se poser sur une piste, cette machine volante aurait atterri sur la rivière. On l’a découverte ainsi, brillant de tous ses feux. Et elle n’a pas bougé de la journée.
Le lendemain, on s’en approche. Certains grimpent sur son aile. Là, deux gaillards osent quelques pas. Puis, un jeune gars s’élance sur son skateboard vers l’autre rive…

h1

Sorkuntza ! In vino Fabula Eltzarruze egunean…

2009/04/27


EUSKARAZ. Publiko helduarentzat
In Vino Fabula edo…

Nolaz, uholde handi denboran hainbeste ur ikusi zuelako,

uso batek gidaturik, Noe Ibarxolan kokatu zen,

eta mahastia landaturik, ardoa egin zuen

Eta Ibarxolako inguruek Eltzarruzeren malda iduri balute, bere mahastiak aspalditik ematen duen arno kementsu eta zintzoarekin ???

Koldo Amestoy eta Pantxix Bidart -ek proposatzen digute arnoaren munduari hurbilketa bat, laburra eta apaindua… honen historia berriz idaztziz, hainbat kantu, musika eta kontakizunekin. Oren batez amesteko, eta gero elkarrekin jastatzeko… Baina kasu : Cumulus vini, periculosus curae est. Potenedun est cum moderatione !
Ikuskizunaren ondotik jastaketa eskainia : doi bat arno, gasna,…
Donamartiriko sotoak gordeak direnez… gaualdia Bil Etxean eginen da !

2009.ko maiatzaren 2an, larunbata – 21:00
Bil Etxea gela – Donamartiri
Eltzarruze Egunak ekitaldien karietara

Argazkia : Gilbert Glère

h1

Kontakizunak… dantzan

2009/01/02

Argazkia / Photo : Gilbert Glère

Duela hamar urte, dantza espektakulu batean zuzeneko kondalari izateko aukera izan zuen. Aurten, iparraldeko dantza konpainia gazte baten ikuskizunean  bere luma lana, irudimena eta ahotsa eskaintzen ditu…

1998/2002… Juan Antonio Urbeltz koregrafoaren gidaritzapean,
KOND’HARIAN ikuskizunean, kondalari.
2005.ko azaroan, Hazparneko Elgar Oinka dantza konpainia,
Jean-Christian Irigoyen akordeoilariaren laguntzarekin,
XANGO ikuskizunean, gidoilari eta kondalari.
2009.ko urtarrilaren 17 eta 18an, Baionako Antzokian estrenatua
Iparraldeko 20 dantzari eta 7 musikarik osatu Zarena Zarelako konpainiaren eskutik
URRASKA ikuskizunean, gidoilari eta “entzuteko” kondalari.

h1

In Vino Fabula

2008/11/20


IN VINO FABULA
Kontaketa, kantu eta musika ikuskizun berria
Koldo Amestoy, kondalari eta Pantxix Bidart, kantariarekin

IN VINO FABULA edo…
Nolaz uholde handi denboran hainbeste ur ikusi zuelako, uso batek gidaturik, Noe Ibarxolan kokatu zen, eta mahastia landaturik, ardoa egin zuen,
Nolaz pikondo itzalpetik pasatu ziren Satan, Bacchus ardoaren jainkoa, Dom Pérignon, Martin eta bere astoa, eta lehen mahats-biltzaileak,
Nolaz Martin mahastizaina eta Bixente dolarean sarturik atea hetsi ondoren, sotokoa ideki zen geroago, eta Ardane bere alabaordea agertu, bere lehen arnoa dasta arazteko harro zegoela,
Nolaz Jesus-Kristo eta ezteiliarrek, Rabelais eta Gargantuak ardoa gozatu zuten, Sancho Panza, erretorea et bere medikuak, eta beste hainbatek bezala. Eta behin etorri zela, Johann eslobakiarra bere arnoaren sekretua salatzera.

IN VINO FABULA : ardoaren munduari hurbilketa bat da…
Gogoan daukagularik mahastiko lana, ardogilea bere sotoan… eta ardandegia hornitu duena, mando xume bat izanikan ere !

Hauxe duk arno ona
Ardanbegikoa,
San Antonek gorde dezala
Hau ekarri duen mandoa

Koldo Amestoyek asmatu kontakizun berri baten inguruan, konbinatu ipuin eta kondaira, anekdota eta kronika, ditxo eta olerki… Zirika eta mirikakin eraiki ikuskizuna… Pantxix Bidartekin bikotean eta zuzenean. Honek bere ukitua ekartzen duela, musikatu dituen kantu, eta konposatu musika-soinuekin.

Cumulus vini, periculosus curae est.
Potenedun est cum moderatione !

h1

ANETAren bidetik…

2008/10/15

2008. urte hasieran Angelun estrenatua izan zenetik, “Aneta Bokaleko” beti eta aurrera nabigatuz doa. Heletako “Itsasoa” kafe-kultura gunetik, Bretainiako Lannion hiriraino, “Adour 2008″ko Escumayres-Talasta elkartearen txalupak jarraituz, Biarnoan zehar, Aturri eta Pirinioetako errekak jariatu eta ibiltzen diren eremuetan gaindi…

Azken aldietan, Lapurdiko Hazparnen, eta Baxe-Nafarroako Arancou herriko elizan ikusi genuen, une batez gelditzen. Laster Pabe aldean agertuko zaigula eta Garazi inguruan ere bai, omen…
Baina “Aneta Bokaleko”ak amesten du, holako batez, haizeek eramanen dutela hegoaldeko portuetaraino. Ozeanoak zeiharkatzeko abentura handien abia-puntu izan ziren Bizkaiko edo Gipuzkoako itsasertzeko herri batean edo bestean geratzeko ! Bere pinaza kaian amarratzeko aukera emanen al diote ? Nafarroa edo Araba aldeetara joateko, erreketako uretan ibiltzeko prest dago ere.

h1

Ez dugu ziloa ikusiko, baina barnera erortzerakoan…

2008/09/30

Argazkia / Photo : Gilbert Glère
(Idazki / kronika)

So egizu aitzinera eta anda hortik, beti inguruetara begira, ametsetan egon gabe !” Hainbat aldiz entzun dugu hori, bidesketan gaindi gindoazela, edo karriketan zehar, ondotik genuen akulatzailearen ahotik. Zilo batera erortzeko hirriskuan bagina bezala eta hori gogoan, beti aurrera begiratu behar. Ondorioz, honek gure gogoan utzi digu, horrelako duda bat : bide bazterrik ez delako ustea… Ezer ikustekorik gabe… Ez jende, ez inguru, deus.
Urteekin, ibilera horrek markatu gaitu eta makurtu ere. Orain burua, lepoa eta espaldak, denek gorputz ale bakar bat osaturik, oro soldaturik bezala gabiltza. Usaia txarrak eman dizkigu ere : bizikidetasun izpirik gabeko zakur galdu baten itxurarekin, bakarrik eta soilik gure bidetik joaten gara, begirada okertu barik, nehor ez bagenu sekula gurutzatzen bezala. Herritar batek erran lezake, gure izaiteaz lotsa garelako, gordeka ibili behar dukegula, besteak ikusi ez gaitzan… Edo besteak soegiten digula, ikusi ez dezagun ! Gogoa bakean izateko, aments ? Anartean, ikusi nahi ez dugun bizitza, egunero aldatzen ari zaigula, ez gara konturatzen ere…
Baina ohartu naiz, errebeldeak ere baditugula gure inguruan. Eta ni, haietako bat naizela uste dut. Errexki ezagutuko gaituzu, autoz, bizikletez edo oinez, inguruak begiratuz lasaiki goazen horietarikoak gara gu. Beharbada, topatuko dugun ziloa ez dugu azken mementoan baizik ikusiko, baina barnera erortzerakoan, hori bai, irudi ederrak eta amets zoragarriak pasako zaizkigula gogotik… Hortaz segur naiz.
Hori hala bada halabiz, hala ez bada halatsu !
(Argazkia/photo : Gilbert Glère)

h1

Bakea bai, bi sosik ez

2008/09/30

Argazkia / Photo Gilbert Glère
(Idazki / kronika)

Ezagutzen dut jende bat oinez doana. Edozein erosketa egiteko, tabernara itzuli bat edo, egunero bere lanera eta lantokitik itzultzeko, beti oinez dabil. Edozein ordutan, astegunetan eta igandeetan berdin,  urratsez urrats ibilki ikus daiteke, bide eta karriketan gaindi. Zakutto bat bizkarrean, poltsa bat eskutik zintzilik, ogi bat besapean kokaturik. Oinez eta bakarrik.
Bizkitartean, bide frango dorpea idurituko zaio batzutan : egunaz abiaturik, gauaz itzultzean ; aro onarekin joanik, euria jauts-ahala ari duela jitean ; bero ala hotz handia egiten duenean. Txirrindula xume bat balu bederen, ongi balia lezake ! Edo auto bat hobe, joan-etorriak oinez egin baino, erosoago eta laster bukatu bailezazke. Nahiz eta hiri batean, auto batekin baino bizikletez fiteago ibiltzen den. Baina hau, oinez doa, soilik eta bizikleta barik.
Holako batez, segitu nitzaio. Auzo bateko etxe batean bizi zela iduritzen zitzaidan. Hautu hori egiten zukeela, erregai ekonomiak eginez, kutxadurarik ez ingurunean hedatzeko asmoarekin. Eta osasunarentzat, bere gorputza ariketa egitera bortxatzeko, eta gogoa hortara behartzeko…
Baina, ttirrit ! Aparkalelu baten zokora heltzen ikusi dut. Pareta baten haizoblian, auto zahar ahantzi bat dago. Kutxako atea idekirik bere puskak beribilean eman ditu. Aitzin-eskuineko atea zabaldurik barnean sartu da, eta hetsi du. Gero, ez da deus mugitu : ez autoa, ez barnekoa. Ez zaio iñor hurbildu. Hor bizi da, bakarrik, familiatik urrundurik eta, lagunik bat ere gabe.
Hori hala bada halabiz, hala ez bada halatsu !